Miesięczne archiwum: Grudzień 2013

Działania finansowe podejmowane przez PTE DOM

Wielkość wyniku finansowego przedsiębiorstwa uzależniona jest od wielu czynników kształtujących dochody ze sprzedaży i koszty własne. Można je podzielić na czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Wśród wewnętrznych uwarunkowań wpływających na działalność przedsiębiorstwa wymienić należy plany działania i zadania do realizacji, zakres i przyjęte schematy działania, a także zasoby materialne, ludzkie i informacyjne, które są w danym okresie w dyspozycji przedsiębiorstwa. Do czynników zewnętrznych, stanowiących makrootoczenie firmy możemy zaliczyć czynniki demograficzne, ekonomiczne, techniczne, polityczno-prawne i społeczno-kulturalne, które generują różne ograniczenia i szanse rozwoju rynkowego podmiotów gospodarczych. Na działalność firmy wpływa głównie polityka gospodarcza państwa, jego system ekonomiczny, lokalne warunki działania oraz popyt na wyroby produkowane przez daną firmę.[1]

Wszystkie wyżej wymienione składniki wpływają na cele i możliwości działania przedsiębiorstwa. Determinują one funkcjonowanie firmy i wpływają na podaż, popyt, ceny wyrobów i ich strukturę, dostępność zasobów materialnych na rynku. Zwiększają one lub zmniejszają szanse efektywnego i stabilnego działania przedsiębiorstwa na rynku.

Wyniki finansowe zależą bezpośrednio od zmian wewnętrznych i zewnętrznych warunków funkcjonowania firmy. Duże znaczenie ma tu zmienność żądań rynku, dotycząca ilości i asortymentu wyrobów kierowanych na ten rynek. Wyraża się ona zmianą liczby produktów i klientów zainteresowanych tymi produktami. Nie bez znaczenia jest też wdrażanie innowacji produktowych, które mają na celu uruchomienie produkcji nowych wyrobów zaspokajających różne potrzeby. Wyniki finansowe przedsiębiorstwa zależą również od zmienności dostaw surowców i materiałów, wyrażający się w zmianie ilości, jakości, terminowości i kompletności dostaw oraz dostawach nowych materiałów dotychczas nie wykorzystywanych, a także od zmienności wewnętrznych warunków funkcjonowania firmy pod wpływem innowacji procesowych, których efektem jest obniżka kosztów, polegających na doskonaleniu techniki i technologii wytwarzania oraz procesów zarządzania.[2]

Celem działalności przedsiębiorstwa jest na ogół maksymalizacja zysku, udziału w rynku, przetrwanie i bezpieczeństwo firmy oraz osiąganie maksymalnego zysku. Niezależnie od sformułowanego zadania cel działania jest związany z rentownością i ryzykiem. Wyznaczenie celów i szacowanie osiągnięć dokonuje się jednak w oparciu o wielkość wypracowanego zysku. Określa on zwrotność poniesionych nakładów oraz potencjalne korzyści akcjonariuszy. Wielkość wyniku jest więc podstawowym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. Poza tym stanowi on źródło zasilania w kapitał własny, który umożliwia dalszy rozwój przedsiębiorstwa przez zwiększenie stanu środków trwałych i obrotowych. Osiągnięty zysk jest też podstawą do rozliczeń finansowych z budżetu oraz akcjonariuszami i udziałowcami.[3]

Zazwyczaj wynikiem finansowym przedsiębiorstwa jest więc zysk. Uzyskanie maksymalnej kwoty zysku wymaga działań nakierowanych na osiągnięcie najwyższej możliwej sprzedaży albo ukierunkowanych na minimalizację kosztów. Kierunki te w warunkach wolnego rynku są jednakowo ważne, ale wymagają od jednostek gospodarczych dużych umiejętności i znacznego wysiłku.

Najprostszym i dosyć często stosowanym sposobem oddziaływania na wzrost wartości sprzedaży jest podwyższenie cen. Jednak działania takie mają szanse powodzenia tylko na krótką metę i to w warunkach, gdy brak jest konkurencji i przy znacznej inflacji. W ustabilizowanej gospodarce nieznaczna podwyżka cen może być reakcją na znacznie wyższą podwyżkę cen wyrobów u konkurencji. Skuteczniejszym działaniem może być natomiast osiągnięcie wzrostu obrotów przez obniżenie cen. Niski zysk jednostkowy może zwiększyć popyt na wyroby lub usługi danej firmy, co ostatecznie zwiększy przychody ze sprzedaży w przedsiębiorstwie. Wpływ ilości, struktury asortymentowej, cen i kosztów jednostkowych na zysk przedsiębiorstwa można ustalić wykorzystując metodę łańcuchowego podstawiania. Na wielkość wyniku finansowego w przedsiębiorstwie wpływ mają: wielkość sprzedaży, struktura asortymentowa sprzedaży, poziom cen zbytu oraz wielkość jednostkowych kosztów własnych.[4]

W praktyce działalności przedsiębiorstw występuje wiele elementów, które w sposób istotny kształtują wielkość zysku. Największe trudności sprawia wycena zapasów, głównie produkcji nie zakończonej i produktów gotowych, amortyzacja, inflacja i rozliczenia międzyokresowe.

Ceny zakupu, nabycia i koszt wytworzenia zapasów ulegają w ciągu roku nieustannym zmianom, dlatego firmy często mają trudności z wyceną ich zużycia. Należałoby dokładnie przypisywać zużywane bieżąco materiały do określonej dostawy, a sprzedawane wyroby do określonej partii produkcji. Jednak jest to niezwykle pracochłonne, dlatego w praktyce stosuje się uproszczone metody wyceny. Amortyzacje można obliczyć metodą liniową, progresywną i degresywną, według liczby zmian, na których pracuje środek trwały, tempa postępu techniczno-ekonomicznego, stawek wynikających z przepisów podatkowych itp. Mają one istotny wpływ na ostateczną wielkość obliczanego zysku. Podobna zależność ma miejsce przy podejmowanych w Polsce przeszacowaniach majątku trwałego. Jednak przy ograniczonych możliwościach proporcjonalnego przyrostu cen może to spowodować określone obniżenie wielkości zysku z tytułu amortyzacji i dywidendy obliczonej od podwyższonego funduszu założycielskiego.[5]

Kolejnym elementem wpływającym na zysk jest inflacja, która powoduje, że część wygospodarowanego zysku ma charakter inflacyjny. Próbuje się stworzyć metody pozwalające dostosować wartość danych księgowych do postępującej inflacji. Stosowane dotąd rozwiązania sprowadzają się do wykonywania różnych korekt i przeliczeń poziomu zysku w oderwaniu od rachunkowości i sprawozdawczości. Również rozliczenia międzyokresowe kosztów znacząco wpływają na zniekształcenie wyniku finansowego. Dotyczy to przede wszystkim kosztów rozliczanych w ciągu kilku lat, np. z tytułu prowadzonej działalności badawczo-rozwojowej czy tworzenia rezerw. Także przy realizacji kontraktów długoterminowych zysk może być rozłożony na cały czas realizacji kontraktu lub wykazywany w momencie jego zakończenia.[6]

Wyżej wymienione względy powodują, że wielkość zysku przedsiębiorstw ma charakter względny, często określa się go mianem „zysku księgowego”. Jednak nadal pozostaje on rzeczywistym miernikiem celu przedsiębiorstwa oraz kryterium wyboru przy podejmowaniu decyzji. Przy analizie zysku należy brać pod uwagę głównie: ustalenie stopnia dynamiki wyniku finansowego, stworzenie podstaw dla planowania wyniku finansowego i kontrola wykonania planowanej jego wielkości oraz dokładne ustalenie czynników wpływających na wielkość wyniku finansowego oraz wymierne określenie stopnia ich oddziaływania.

Zaprezentowane powyżej czynniki, które kształtują wynik finansowy przedsiębiorstwa, zdeterminowane są wieloma zewnętrznymi i wewnętrznymi warunkami działania firmy. W większości sytuacji gospodarczych przedsiębiorstwo może wpływać na te czynniki dokonując wyboru odpowiednich dróg postępowania. Chodzi tu między innymi o wzrost produkcji, wybór odpowiedniego asortymentu produkcji, obniżkę kosztów itp. Każdy wzrost produkcji jest dla firmy opłacalny, jeżeli może przynieść zysk, a czynnikiem hamującym dalsze powiększenie produkcji będzie zrównanie jednostkowego kosztu własnego z ceną zbytu, będącą wynikiem gry rynkowej. Jednak trzeba pamiętać, że bariery opłacalności produkcji mogą odnosić się do skali produkcji, określonej przez zdolność produkcyjną firmy.

[1] M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie, Warszawa 1998, s.156.

[2] Tamże.

[3] T. Waśniewski, W. Skoczylas, Kierunki analizy w zarządzaniu finansami firmy, Społeczne Stowarzyszenie Prasoznawcze STOPKA, Szczecin 1996, s. 90.

[4] M. Sierpińska, D. Wędzki, Zarządzanie, op. cit., s.157-158.

[5] T. Waśniewski, W. Skoczylas, Kierunki, op. cit., s. 91.

[6] Tamże.