Miesięczne archiwum: Luty 2014

Ogólne warunki ubezpieczenia

Umowy ubezpieczenia należą do umów powszechnie zawieranych. Stąd wynika konieczność opracowania przez zakłady ubezpieczeń wzorców typowych umów. Następnie wg tych wzorców zawierane są umowy ubezpieczenia.

Obowiązek opracowywania ogólnych warunków ubezpieczenia wynika z przepisów art.812 kodeksu cywilnego stanowiącego iż zakład ubezpieczeń obowiązany jest podać w dokumencie ubezpieczenia tekst ogólnych warunków ubezpieczenia, na których podstawie umowa została zawarta. Bardziej szczegółową regulację tej materii zawierają przepisy art.6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, stanowiące: „Ogólne warunki ubezpieczeń, z wyjątkiem ubezpieczeń wymienionych w art.4, oraz taryfy i wysokość stawek ubezpieczeniowych ustala zakład ubezpieczeń”.

Przepisy ustawy w art.6 ust. 2stanowią, iż” ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności przedmiot i zakres ubezpieczenia, sposób zawierania umowy ubezpieczenia, zakres i czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń prawa i obowiązki stron umowy, sposób ustalania wysokości szkody oraz wypłaty odszkodowań lub świadczeń”.

Zgodnie z przepisami art.5 ust.1 ustawy Minister Finansów w drodze rozporządzenia, określa ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych.

Ogólne warunki ubezpieczenia są więc przepisami prawnymi dotyczącymi wszystkich ubezpieczeń danego działu lub rodzaju ubezpieczeń. Ustalają one prawa i obowiązki stron oraz normują ich postępowanie wynikające z wykonywania umowy ubezpieczenia. Przepisy zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia muszą być zgodne z ogólnymi normami prawnymi, które regulują zasady zawierania umów ubezpieczenia. Dotyczy to szczególnie odnośnych przepisów kodeksu cywilnego, ustawy o działalności ubezpieczeniowej, kodeksu morskiego.

Typowe, ogólne warunki regulują m.in.:

  1. a) przedmiot ubezpieczenia,
  2. b) zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
  3. c) występowanie i rodzaj ograniczeń odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń,
  4. d) sposób zawarcia umowy ubezpieczenia,
  5. e) okres trwania ubezpieczenia,
  6. f) rodzaje świadczeń i sposób ustalania sumy ubezpieczenia,
  7. g) sposób ustalania składki ubezpieczeniowej i sposób jej zapłaty,
  8. h) obowiązki ubezpieczającego w czasie trwania umowy ubezpieczenia,
  9. i) obowiązki ubezpieczającego w razie wystąpienia wypadku ubezpieczeniowego,
  10. j) sposób i termin ustalenia wysokości szkody przez zakład ubezpieczeń,
  11. k) termin wypłaty odszkodowania lub świadczenia,
  12. l) okoliczności uzasadniające odmowę uznania roszczeń ubezpieczającego do zakładu ubezpieczeń.

Ponadto ogólne warunki regulują inne zagadnienia t.j prawo stron do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, warunki zawierania ubezpieczeń na rzecz osób trzecich, tryb i terminy dochodzenia roszczeń wzajemnych.

Stwierdzić należy, że ogólne warunki ubezpieczeń obowiązkowych mają charakter aktów normatywnych. Stanowione są bowiem na podstawie delegacji ustawowej w drodze rozporządzenia Ministra Finansów a publikowane są w Dzienniku Ustaw. Są więc przepisami prawa a strony umowy mogą je pomijać, modyfikować wyłącznie w tych przypadkach gdy same ogólne warunki na to pozwalają.

Ogólne warunki ubezpieczeń stanowione przez zakłady ubezpieczeń nie mają waloru przepisów prawa lecz są postanowieniami umownymi. Strony umowy ubezpieczenia mogą je zmieniać, modyfikować w dowolnym zakresie.

Ogólne warunki ubezpieczeń powinny być starannie opracowywane przez zakłady ubezpieczeń. W razie sporu o odszkodowanie, spowodowanego przez dwuznaczne brzmienie przepisów ubezpieczeniowych, racja przeważnie jest przyznawana ubezpieczającemu. Dowodzi temu praktyka sądowa w zakresie orzecznictwa w sprawach ubezpieczeniowych.