Miesięczne archiwum: Marzec 2019

Obliczanie wysokości emerytury

Wysokość emerytury dla osoby w wieku „n” można policzyć na podstawie formuły:

En = K / Gn*12

gdzie:

En – emerytura osoby w wieku „n”,

K  –  kapitał przetransferowany do zakładu emerytalnego,

Gn – dalsze przeciętne trwanie życia dla osoby w wieku „n” lat.1

Dla uczestników funduszu bardzo ważne są regulacje określające wysokość opłat pobieranych od nich przez Towarzystwo. Wszystko to regulowane jest przez statut, na zmianę którego zezwolenie musi wyrazić KNUiFE. Składka wpływająca do funduszu jest przeliczana w tzw. dniu przeliczania na jednostki rozliczeniowe w tym funduszu. Dni przeliczeniowych, ustalanych przez Prezesa Rady Ministrów, nie może być mniej niż cztery w miesiącu. Ma to na celu aby przepływ gotówki do funduszy był rozłożony w czasie. Na indywidualnych kontach uczestników będą księgowane jednostki rozliczeniowe. Wartość środków zgromadzonych na ich kontach będzie przyrastać dzięki systematycznie  wnoszonym składkom i inwestycjom czynionym przez fundusz.

Fundusze budowane są z 7,3% składki gromadzonej na indywidualnych kontach w funduszach emerytalnych. Nie jest to jedynie ewidencja wpłat, jak to jest w pierwszym filarze, ale żywy pieniądz. Aktywami funduszu są składki wpłacane do niego, nabyte za nie prawa, oraz pożytki z tych praw. Składka jest liczona i odprowadzana od dochodu przed opodatkowaniem, natomiast  od emerytur wypłacanych w przyszłości będziemy musieli zapłacić podatek.

Pieniądze przekazywane do funduszu, po potrąceniu prowizji, są inwestowane. Decyzję o sposobie ich inwestowania podejmuje Powszechne Towarzystwo Emerytalne. Celem polityki towarzystwa jest osiągnięcie możliwie maksymalnego poziomu rentowności lokat. Istnieją jednak pewne ograniczenia kierunku i sposobu inwestowania określane przez Ministra Finansów. Dla bezpieczeństwa gromadzonych oszczędności PTE nie mogą  inwestować  zbyt  dużo środków w papiery wartościowe jednego emitenta. Powoduje to że każdy fundusz ma obowiązek zróżnicowania portfela, aby ewentualne niepowodzenie inwestycyjne w jednym miejscu nie wstrząsnęło jego finansami. Nie mogą także inwestować w papiery wartościowe emitowane przez Powszechne Towarzystwo Emerytalne lub ich akcjonariuszy. Aktywa funduszu mogą być inwestowane w :

  • akcje spółek notowanych na giełdzie,
  • jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych,
  • depozyty bankowe i bankowe papiery wartościowe,
  • akcje NFI,
  • obligacje i inne papiery wartościowe, depozyty, kredyty i pożyczki gwarantowane przez Skarb Państwa lub NBP,
  • papiery wartościowe jednego emitenta (5%, wyjątkiem są krótkoterminowe lokaty bankowe i papiery wartościowe emitowane i gwarantowane przez Skarb Państwa),
  • inwestycje za granicą.

Z aktywów funduszu finansowane są  niektóre koszty działalności związane z: realizacją nabywania i zbywania aktywów funduszu, przechowywaniem jego aktywów (wynagrodzenie Depozytariusza) i zarządzaniem funduszem. Towarzystwo ma prawo pobierania wynagrodzenia za zarządzanie funduszem, które nie może być większe niż 0,05% wartości aktywów miesięcznie. Prowizja ta jest pobierana w tej samej wysokości od wszystkich uczestników funduszu, a na ewentualne zniżki będą mogły liczyć osoby o dłuższym stażu członkowskim.1 Zakłada się, że od 2005 roku każde towarzystwo będzie miało możliwość prowadzenia dwóch rodzajów funduszy: pierwsze będą inwestowały na dotychczasowych zasadach, a drugie będą inwestowały wyłącznie w papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu.

Fundusze emerytalne nie mogą upaść, ponieważ mają gwarancje Skarbu Państwa. Jednym z zabezpieczeń jest obowiązek wybrania przez towarzystwo Depozytariusza, któremu powierzy przechowywanie swoich aktywów. Depozytariuszem może zostać bank. Musi to być bank krajowy, a jego środki własne muszą stanowić równowartość 100 mln.  ECU. Bank Depozytariusz nie może posiadać akcji towarzystwa zarządzającego funduszem, którego aktywa przechowuje,  być pożyczkodawcą ani kredytodawcą w stosunku do tego towarzystwa, chyba że kwota pożyczki lub kredytu nie przekracza 1% wartości aktywów funduszu.1 Nie może zatrudniać ani mieć w składzie władz statutowych osób, które są członkami zarządu, rady nadzorczej lub pracownikami towarzystwa zarządzającego funduszem. Depozytariusz ma przede wszystkim obowiązek prowadzenia rejestru aktywów OFE oraz zapewnienie, aby działalność funduszu była zgodna z prawem i z statutem funduszu. Występuje w imieniu członków funduszu z powództwem przeciwko PTE z tytułu szkody spowodowanej nienależytym wykonaniem przez nie obowiązków w zakresie zarządzania funduszem. Bank Depozytariusz odpowiada za powierzony mu kapitał funduszu i za ewentualne szkody jakie fundusz poniesie w wyniku nie dość starannego wykonywania przez bank jego obowiązków. Depozytariuszem może być także Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych.

Innym zabezpieczeniem środków wpłacanych przez uczestników funduszy jest wymóg osiągnięcia przez fundusz tzw. minimalnej stopy zwrotu z prowadzonej działalności inwestycyjnej. Na jej wysokość największy wpływ będą miały wyniki wypracowane przez fundusze o największych aktywach. UNFE na koniec każdego miesiąca kończącego kwartał wylicza średnią ważoną stopę zwrotu, jaką w ostatnich 24 miesiącach osiągnęły wszystkie otwarte fundusze działające w danym okresie. Jeżeli stopa zwrotu któregoś funduszu jest niższa o 50% lub o 4 punkty procentowe od tej średniej, to musi on powiększyć aktywa, którymi dysponuje. Służy  do  tego  specjalnie  gromadzony  fundusz rezerwowy, stanowiący od 1% do 5% wartości zarządzanych aktywów funduszu.2 Jeżeli środki zgromadzone w funduszu rezerwowym oraz te, którymi dysponuje towarzystwo są niewystarczające następuje ogłoszenie upadłość towarzystwa emerytalnego. Brakująca kwota dopłacana jest ze środków Funduszu Gwarancyjnego, który jest zasilany przez wszystkie PTE. Wartość jego środków nie może przekroczyć 0,1% wartości aktywów netto wszystkich OFE. Zarządzanie funduszem przejmuje wtedy Depozytariusz, a po okresie przejściowym PTE, które zarządza największym funduszem. Ostatnim ogniwem zabezpieczenia jest Skarb Państwa.


1 G. Siepielska – Bałaban, abc reformycz.3, s. 14

1 R. Kwiatkowska, Reforma…, s. 23.

1 Tamże.

2 G. Uścińska, Emerytury…, s. 125.