Broker ubezpieczeniowy

Działalność brokerska polega na zawieraniu i wykonywaniu umów ubezpieczenia w imieniu ubezpieczającego lub na pośredniczeniu przy zawieraniu takich umów na rzecz ubezpieczonego[1]. Broker jest zobowiązany przed zawarciem umowy ubezpieczenia udzielić na piśmie porady, opartej na wszechstronnej i rzetelnej analizie dostępnych ofert, wystarczającej do opracowania rekomendacji najwłaściwszej umowy ubezpieczenia. Zobligowany jest również do pisemnego wyjaśnienia podstaw, na których opiera  się rekomendacja.

Ponieważ brokerzy świadczą usługi przeważnie na rzecz przedsiębiorstw i innych i innych organizacji, rzadziej zaś dla osób prywatnych, klienci oczekują od nich usług wiążących się z risk management, takich jak:

  • analiza aktualnego stanu ochrony ubezpieczeniowej klienta,
  • ocena sumy ubezpieczenia i jej adekwatność do wartości przedmiotu ubezpieczenia,
  • pomoc w powzięciu decyzji co do transferu ryzyk, rzeczywistego zapotrzebowania na ochronę,
  • wybór odpowiedniej oferty.

Brokerzy ubezpieczeniowi podejmują  także negocjacje z zakładem ubezpieczeń w celu uzyskania jak najbardziej korzystnych dla klienta warunków umowy ubezpieczenia. Niekiedy broker, po dokonaniu oceny produktu danego zakładu ubezpieczeń, dochodzi do wniosku iż oferta nie odpowiada nie odpowiada specyficznym wymaganiom jego klienta. W takim przypadku może on opracować własne warunki ubezpieczenia i przedłożyć je najbardziej – według niego – odpowiedniej firmie ubezpieczeniowej[2].

W Polsce zezwolenie na prowadzenie działalności brokerskiej uzyskuje się od organu nadzoru – Komisji Nadzoru Ubezpieczeniowego i Funduszy Emerytalnych pod następującymi warunkami: kandydat musi  mieć  pełną  zdolność  do  czynności  prawnych, posiadania co najmniej średniego wykształcenia, nie był prawomocnie skazany za przestępstwa umyślne przeciw życiu, zdrowiu, mieniu, wiarygodności dokumentów, wymiarowi sprawiedliwości, obrotowi gospodarczemu, pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwa skarbowe, posiadania co najmniej 3-letniego doświadczenia zawodowego w zakresie ubezpieczeń zdobytego w kraju albo za granicą w okresie 5 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na prowadzenie działalności, poddania się weryfikacji przed Komisją Egzaminacyjną dla Brokerów Ubezpieczeniowych, wykupienia ubezpieczenia OC z tyt. Prowadzenia działalności brokerskiej  (dotyczy to również pracowników zatrudnionych przez brokera), przedstawienia rękojmi należytego prowadzenia działalności[3].

Należy podkreślić, że dyrektywy UE nie przewidują w odniesieniu do żadnej kategorii pośredników ubezpieczeniowych wymogu uzyskania zezwolenia na prowadzenie działalności, a tylko wymagają, aby pośrednik został wpisany do odpowiedniego rejestru[4]. W związku z tym, z chwilą otwarcia naszego rynku i dopuszczenia działalności brokerów mających domicyl lub siedzibę w krajach UE, dojdzie do swoistej dyskryminacji, albowiem od obcych brokerów wymagać się będzie jedynie wpisu do rejestru w krajach pochodzenia, natomiast polscy brokerzy będą musieli legitymować się posiadaniem zezwolenia oraz wpisem do rejestru.

Nowa regulacja w odniesieniu do wymagań stawianych osobie prawnej unika rozwiązania, które zawierały dotychczasowe przepisy, polegającego na tym, że jeżeli osoba ta wykonywała czynności brokerskie przy pomocy określonych osób fizycznych, to osoby te musiały spełniać wszystkie warunki przewidziane dla osoby ubiegającej się o zezwolenie brokerskie. Oznaczało to obowiązek zawierania zdublowanych umów ubezpieczenia OC, a mianowicie ubezpieczenie takie musiała zawrzeć osoba prawna będąca brokerem oraz dodatkowo każda inna osoba fizyczna, przy pomocy której dana osoba prawna wykonywała czynności brokerski.

Ustawa precyzuje i rozszerza listę zakazów brokerskich oraz obowiązków brokera związanych z wykonywaniem jego działalności. Brokerowi zabroniono:

  • wykonywania działalności agencyjnej oraz czynności agencyjnych,
  • zawiązywania stałych stosunków umownych z zakładem ubezpieczeń,
  • członkostwa w organach zarządzających i nadzorczych zakładu ubezpieczeń,
  • posiadania akcji zakładu ubezpieczeń, z wyjątkiem akcji dopuszczonych do publicznego obrotu.[5]

W zakresie obowiązków brokera, które nie były wyeksponowane w dotychczasowej regulacji prawnej należy podkreślić to, że broker powinien udzielać klientom przed zawarciem umowy ubezpieczenia pisemnej porady opartej na analizie dostępnych ofert ubezpieczenia wraz z rekomendacją najkorzystniejszej umowy, z wyjaśnieniem podstaw tej rekomendacji.

Broker ubezpieczeniowy musi okazywać zakładowi ubezpieczeń oraz zleceniodawcy zezwolenie brokerskie, informować o posiadanych akcjach zakładu ubezpieczeń. Dodano również przepisy takie jak: doskonalenie umiejętności zawodowych i przestrzeganie tajemnicy informacji uzyskanych w związku z wykonywanymi czynnościami brokerskimi[6]

Osoba wykonująca działalność brokerską nie pozostaje w stosunku pracy z zakładem ubezpieczeń, nie może być stroną umowy agencyjnej czy umowy zlecenia, których przedmiotem jest pośredniczenie w zawieraniu umów ubezpieczenia w imieniu zakładu ubezpieczeń.

W myśl zapisów ustawy broker ubezpieczeniowy jest obowiązany wykonywać działalność z poszanowaniem interesów stron umowy ubezpieczenia. Jest więc oczywiste, że broker wykonujący swoje czynności w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez klienta działa z poszanowaniem jego interesów. Ustawodawca jednak nałożył obowiązek poszanowania interesów stron umowy ubezpieczenia, a stroną jest zarówno klient i zakład ubezpieczeń. Poszanowanie interesu zakładu jako tego który płaci kuraż brokerowi wydaje się być logiczną konsekwencją zasady, iż ten kto płaci ma również prawo do pewnych oczekiwań. Problem jednak w tym, że interes klienta i zakładu ubezpieczeń jest niejednokrotnie przeciwstawny.  Może wówczas dojść do sytuacji naruszających dobro klienta. W takim przypadku KNUiFE jako organ nadzoru ma prawo cofnąć licencję wadliwie działającemu brokerowi[7]. Nowym rozwiązaniem jest możliwość uzyskania dokumentu zastępczego (duplikatu) dla brokera, który owe zezwolenie utracił.

Konkludując należy stwierdzić, że przepisy nowej ustawy o pośrednictwie są regulacją w miarę kompleksową. Nie oznacza to, iż jest idealna. Zawiera kilka mankamentów, aczkolwiek  można je będzie z powodzeniem usunąć i dopracować w przyszłości za pomocą nowelizacji.

[1] K. P. Łabenda, op. cit., s. 183

[2] L. Pawłowicz, R. Wierzba, Ubezpieczenia wobec procesów globalizacji; red. M. Czerny, Niezależne pośrednictwo ubezpieczeniowe w Polsce – wybrane zagadnienia, Gdańska Akademia Bankowa przy Instytucie Badań nad Gospodarką Rynkową, Gdańsk – Jurata 2003 r., s.  39.

[3] Op. cit., s. 40.

[4] Dyrektyw z 9.12.2002 r. (2002/92/EC)

[5] S. Rogowski (red.) Prawo Ubezpieczeń – ustawy z komentarzem. POLTEXT, Warszawa 2004 r. s. 507-508.

[6] Ustawa z dn. 22 maja 2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym, art. 26 ust. 1 pkt  6.

[7] Ustawa o pośrednictwie ubezpieczeniowym, art. 34 ust. 2.