Archiwa kategorii: Prace mgr

prace mgr z ubezpieczeń

Zakład ubezpieczeń i jego zarząd według nowej ustawy

kontynuacja pracy mgr z poprzedniego miesiąca

Zakład ubezpieczeń prowadzi działalność polegającą na wykonywaniu czynności    ubezpieczeniowych    związanych  z  oferowaniem  i  udzielaniem ochrony na wypadek ryzyka wystąpienia skutków zdarzeń losowych.

Czynności ubezpieczeniowe dzieli się na  zastrzeżone dla zakładu ubezpieczeń, i te które mogą być wykonywane przez inne niż zakład ubezpieczeń podmioty. Czynności zastrzeżone to: zawieranie umów ubezpieczenia, umów reasekuracji lub mów gwarancji ubezpieczeniowych lub zlecanie ich zawierania uprawnionym pośrednikom ubezpieczeniowym w rozumieniu ustawy o pośrednictwie ubezpieczeniowym[1] a także wykonywanie tych umów, składanie oświadczeń woli w sprawach roszczeń o odszkodowania lub inne świadczenia należne z tytułu umów, o których mowa w punkcie pierwszym, ustalanie składek i prowizji należnych z tytułu zawieranych  umów; ustanawianie  w   drodze   czynności   cywilnoprawnych,    zabezpieczeń rzeczowych  lub  osobistych,  jeżeli  są   one   bezpośrednio  związane   z zawieraniem umów.

Czynności ubezpieczeniowe, których wykonanie może być zlecone innym podmiotom to: ocena ryzyka w ubezpieczeniach osobowych i ubezpieczeniach majątkowych oraz w umowach gwarancji ubezpieczeniowych, wypłacanie odszkodowań i innych świadczeń należnych z tytułu umów, przejmowanie i zbywanie przedmiotów lub praw nabytych przez zakład ubezpieczeń w związku z wykonywaniem umowy ubezpiecznia lub umowy gwarancji ubezpieczeniowej, prowadzenie kontroli przestrzegania przez ubezpieczających lub ubezpieczonych, zastrzeżonych w umowie lub w ogólnych warunkach ubezpieczeń, obowiązków i zasad bezpieczeństwa odnoszących się do podmiotów objętych ochroną ubezpieczeniową, prowadzenie postępowań regresowych oraz postępowań windykacyjnych odnoszących się do wierzytelności ubezpieczającego mających bezpośredni wpływ na zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń z tytułu umów, lokowanie środków zakładu ubezpieczeń.

Od 1 stycznia 2004 r. wejdą w życie nowe zasady dotyczące zarządu krajowego zakładu ubezpieczeń, tj. zakładu którego siedziba mieści się na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca wychodząc z założenia, że kierunki i metody funkcjonowania  zakładu ubezpieczeń w dużej mierze uwarunkowane są przez zarząd, ustalił parametry jakim musi odpowiadać zarząd i jego członkowie. W myśl nowej ustawy o działalności ubezpieczeniowej  zarząd  musi   składać  się  z  co   najmniej  trzech   osób[2].

Członkiem zarządu   krajowego  zakładu  ubezpieczeń  może  być osoba, która spełnia łącznie następujące wymagania:

  • posiada pełną zdolność do czynności prawnych;
  • posiada wyższe wykształcenie;
  • nie była skazana za umyślne przestępstwo stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu;
  • daje rękojmię prowadzenia spraw zakładu ubezpieczeń w sposób należyty.

Watro zwrócić uwagę na wymóg niekaralności. Dotyczy on nie jakiejś wybranej kategorii przestępstw, ale wszelkich czynów zakazanych. Jedynym ich wyróżnikiem jest umyślność zachowania. W innym przypadku prezes zakładu powodujący wypadek drogowy z niegroźnymi obrażeniami po stronie  ofiar straciłby stanowisko. Wskazane wyżej oczekiwania względem członków zarządu nie wyczerpują katalogu wymogów ustawowych. Co najmniej dwie osoby wchodzące w skład zarządu krajowego zakładu ubezpieczeń, w tym prezes zarządu muszą posługiwać się językiem polskim. Ta kwestia na etapie prac legislacyjnych budziła emocje. Niektórzy wskazywali, że gdyby rozumieć to dosłownie to wszyscy członkowie zarządu, niezależnie od pochodzenia, powinni być sprawdzani pod kątem umiejętności posługiwania się językiem polskim, a wyniki takich testów mogłyby być niespodzianką. Zatem jedynie obcokrajowcy muszą potwierdzać swoją znajomość języka polskiego poprzez zdanie egzaminu państwowego.

Kolejny warunek postawiony zarządowi dotyczy doświadczenia zawodowego. Co najmniej połowa członków zarządu krajowego zakładu ubezpieczeń, w tym prezes zarządu, musi legitymować się co najmniej pięcioletnim stażem pracy na samodzielnych stanowiskach kierowniczych w instytucjach finansowych. Ustawodawca położył jednocześnie tamę zjawisku kumulacji stanowisk w tych instytucjach. Jednym z motywów takiego rozwiązania jest gospodarka finansowa zakładu ubezpieczeń, a przede wszystkim sprawa lokowania składek ubezpieczeniowych. Decyzje w tym względzie muszą być motywowane najwyższym parametrem bezpieczeństwa składek, a nie interesem tego czy innego podmiotu przyjmującego lokaty. Nie może być żadnych wątpliwości co do czystości działań  w obrębie gospodarki lokatami. Zakaz łączenia stanowisk odnosi się do  członków organu zarządzającego zakładu ubezpieczeń tj. do członków zarządu i rady  nadzorczej.

Zgodnie z ustawą członkiem organu zarządzającego zakładu ubezpieczeń nie może być osoba będąca członkiem organu zarządzającego: narodowego funduszu inwestycyjnego lub firmy zarządzającej majątkiem narodowego funduszu inwestycyjnego, towarzystwa funduszy inwestycyjnych, podmiotu prowadzącego działalność maklerską w rozumieniu przepisów o publicznym obrocie papierami wartościowymi oraz inną działalność w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, powszechnego towarzystwa emerytalnego a także banku.

[1] Ustawa z dnia 22 maja 2003 r., o pośrednictwie ubezpieczeniowym.

[2] Dz.U. nr 124, poz. 1151 z 2003 r.

Problemy rozwoju polskiego rynku ubezpieczeniowego

podrozdział pracy mgr

Wyzwania, przed jakimi stanął w dobie akcesji do Unii Europejskiej nasz wspólny rynek regionu Europy Środkowo – Wschodniej, wynikają przede wszystkim z zagrożeń i problemów rozwoju naszych lokalnych, krajowych rynków.

Najbardziej istotne wydają się te zagrożenia i problemy, które można uznać za wspólne dla wszystkich lokalnych rynków Wschodnich.

Problemy makroekonomiczne:

  • opóźnienia w rozwoju społeczno – gospodarczym;
  • różnice co do stopnia rozwoju (zróżnicowanie PKB)
  • różnice w wielkości populacji, w zasobach surowców mineralnych.

Nierównowaga pod względem stopnia rozwoju poszczególnych rynków wyraża się także rozmiarami braków w ich infrastrukturze. Nawet najbardziej pod tym względem zaawansowane rynki Polski, Czech, Węgier czy Słowenii krępuje dotkliwy niedostatek profesjonalnych firm brokerskich, aktuarialnych, eksperckich, niezależnych likwidatorów itp.

We wszystkich krajach Regionu proporcje pomiędzy ubezpieczeniami na życie i majątkowymi daleko odbiegają od standardu ustabilizowanych rynków Europy Zachodniej, USA czy Japonii, gdzie ubezpieczenia na życie stanowią około 2/3 całego portfela, zaś ubezpieczenia majątkowe 1/3. Natomiast na polskim rynku jest prawie odwrotnie.

Problemy, dzięki którym opóźnienia powstają to min. braki kapitałowe, niedostateczny profesjonalizm kadr wyższego i średniego szczebla w zakładach ubezpieczeń, ograniczony dostęp do wiedzy (know-how), brak systemu szkoleń, konferencji, współpracy i wymiany doświadczeń a także niedostatecznie rozwinięta infrastruktura.

Globalizacja i kształtowanie się nowych zasad funkcjonowania jednolitego ubezpieczeniowego rynku europejskiego sprawi, że rynki niemal całego kontynentu podlegać będą jednolitemu systemowi regulacji. Obserwujemy zaś że od ponad trzech lat proces regulacji rynku finansowego w krajach UE uległ gwałtownemu przyśpieszeniu. Służy temu, wprowadzona niedawno czteroetapowa tzw. procedura Lamfalussy.

Nowa regulacja zmierza najwyraźniej w kierunku wyraźnego zwiększenia przejrzystości działania zakładów ubezpieczeń, np. poprzez określenie zasad ich współpracy przy szacowaniu kosztów pokrycia poszczególnych ryzyk. Ponadto, określa ona wspólne standardy warunków ogólnych polis ubezpieczeniowych.

Bez jednoznacznie ukierunkowanych działań regulacyjnych i kontrolnych, w tym rozszerzenia obecnych kompetencji krajowych organów nadzoru, nie może być mowy o realnej symbiozie na rynku usług ubezpieczeniowych. Mamy do czynienia z problemami natury społeczno-politycznej, z których za najważniejsze można uznać występujące różnice kulturowe i świadomościowe, oraz niedostatecznie dojrzałą długookresową strategią rozwoju.

Poważnym zagrożeniem rozwoju jest wreszcie dotkliwy niedostatek samodzielnych profesjonalnych badań naszego regionalnego rynku, a w konsekwencji brak wiedzy w tak ważnych, dla programowania skutecznej działalności operacyjnej zakładów ubezpieczeń, kwestiach jak: liczba i charakter ryzyk, struktura ryzyk, przewidywanie zmiany struktury klientów, i podaży poszczególnych rodzajów ryzyk.

Wymienione kwestie mają ogromne znaczenie nie tylko teoretyczne, poznawcze, ale – przede wszystkim – praktyczne. Trudno sobie bowiem wyobrazić jakikolwiek racjonalny strategiczny plan rozwoju któregokolwiek zakładu ubezpieczeń bez uprzedniego, dogłębnego rozeznania wymienionych tutaj problemów. Szczegółowa, wieloaspektowa analiza tych kwestii to także podstawa racjonalnej, czytelnej polityki państwa wobec tak ważnego, finansowego sektora gospodarki narodowej.

Mając na uwadze przedstawioną tutaj skrótową analizę problemów i ich wpływ na kształt rynku ubezpieczeniowego można spodziewać się dalszego, aczkolwiek umiarkowanego, wzrostu jego potencjału. Wzrost ten będzie następował głównie poprzez koncentrację, konsolidację i wszelkie i wszelkie inne formy współpracy zakładów ubezpieczeń. Największe szanse na dominację mają duże koncerny ze znacznym kapitałem, dobrą reputacją oraz tradycją.

Oferta BGŻ S.A.

fragment pracy mgr

Oferta BGŻ S.A. jest stale uzupełniana, dostosowywana do potrzeb i zmian na rynku finansowym. W celu jej poszerzenia bank proponuje usługi w nowych obszarach działalności:

  1. Usług ubezpieczeniowych.

Wspólnie z niemiecką firmą ubezpieczeniową Allianz powołał Towarzystwo Ubezpieczeniowe.

  • Allianz BGŻ Polska S.A. oferuje pakiet ubezpieczeń majątkowych i komunikacyjnych;
  • Allianz BGŻ Życie S.A. oferuje ubezpieczenia na życie.
  1. Usługi leasingowe.

Krajowa Korporacja Leasingowa kieruje swoją ofertę do wszystkich firm, w tym także do firm sektora rolnego i rolno-spożywczego.

BGŻ S.A. jest nowoczesnym i uniwersalnym bankiem specjalizującym się w kompleksowej obsłudze finansowej rolnictwa i związanego z nim przemysłu oraz prowadzącym działalność komercyjną dla mieszkańców miast. Należy przypuszczać, że bank w warunkach narastającej konkurencji na rynku finansowym będzie umacniał swoją pozycję, rozwijając ofertę produktów i usług dla klientów detalicznych i korporacyjnych.

Oddział BGŻ S.A. niewątpliwie pozyska nowych klientów, gdy rozwinie się sieć placówek Integrum z nowymi produktami dla tej grupy klientów.

W związku z wprowadzeniem podatku VAT na nie przetwarzane produkty rolne oraz możliwość zwrotu podatku VAT zawartego w zakupionych przez rolników środkach do produkcji rolniczej, BGŻ S.A. proponuje Pakiet Gospodarz składający się z:

  • rachunku bankowego dla klientów instytucjonalnych, do rozliczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (zarobkową);
  • konta osobistego Integrum do przeprowadzania rozliczeń osobistych.

Pakiet Gospodarz przeznaczony jest zarówno dla rolników dokonujących rozliczeń podatku VAT na zasadach ogólnych, jak również dla rolników ryczałtowych.

Pakiet Gospodarz umożliwia:

  • dokonywanie wpłat i wypłat gotówkowych;
  • realizację płatności bezgotówkowych;
  • lokowanie nadwyżek środków pieniężnych w formie wkładów terminowych;
  • składanie dyspozycji przemieszczenia środków pieniężnych pomiędzy rachunkiem bieżącym a kontem Integrum.

BGŻ S.A. dysponuje bogatą ofertą kredytową dla podmiotów gospodarczych. Ze względu na rodzaj walutowy bank udziela kredytów w złotych i walutach wymienialnych.

Ze względu na przedmiot kredytowania oferuje kredyty:

  • obrotowe – na finansowanie działalności bieżącej;
  • inwestycyjne – na finansowanie działalności finansowej.

Zarówno na finansowanie działalności bieżącej, jak i inwestycyjnej, udzielane są kredyty preferencyjne na warunkach określonych odrębnymi umowami zawieranymi z BGŻ S.A.

Bank dla klientów instytucjonalnych oferuje karty płatnicze:

  • Integrum Maestro Business – międzynarodową kartę debetową;
  • Eurocard/MasterCard Business – międzynarodową kartę obciążeniową (typu change).

Funkcjonujące w oddziałach BGŻ S.A. systemy informatyczne zapewniają:

  • sprawne rozliczenia międzyoddziałowe w sieci BGŻ S.A.;
  • możliwość korzystania z Home Banking.

Home Banking pozwala na dostęp z siedziby klienta drogą teletransmisji m.in. do następujących usług:

  • rachunków bankowych klienta w zakresie informacji podstawowych;
  • kursów walut;
  • dokonywanie przelewów wewnątrz i międzybankowych;
  • przesyłania informacji tekstowej do wybranego użytkownika (serwis informacyjny);
  • wiarygodnej i poufnej poczty elektronicznej;
  • zastrzeganie czeku i blankietów czekowych oraz anulowanie dokonanego zastrzeżenia.

Ponadto BGŻ S.A. oferuje korzystanie ze skrytek sejfowych różnej wielkości, umożliwiających przechowywanie papierów wartościowych, dokumentów, kosztowności, dzieł sztuki itp.

BGŻ S.A. posiada wrzutnie do skarbca nocnego. Jest to szczególnie dogodna i bezpieczna forma wpłacania gotówki do banku, zwłaszcza dla pracowników sklepów i zakładów usługowych kończących pracę po godzinach zamknięcia placówek bankowych.

Ubezpieczenia samochodowe obowiązkowe i dobrowolne

W myśl obowiązującego w Polsce prawa ubezpieczeniowego, stosunek prawny ubezpieczenia, a co za tym idzie odpowiedzialność gwarancyjna zakładu ubezpieczeń za ewentualne szkody, może powstać tylko w następstwie zawarcia stosownej umowy ubezpieczeniowej. Wynika stąd, że tylko umowa zawarta pomiędzy zakładem ubezpieczeń a ubezpieczającym może temu ostatniemu zagwarantować ochronę ubezpieczeniowa. Wszystkie te ubezpieczenia dzielą się na obowiązkowe i dobrowolne.

Co należy rozumieć przez to, że dane ubezpieczenie jest obowiązkowe? Otóż obowiązkowe ubezpieczenie to takie, którego zawarcie nie jest pozostawione swobodnej woli określonych ustawowo podmiotów. Zapewnieniem bowiem ochrony ubezpieczeniowej określonym dobrom,  a w szczególności osobom poszkodowanym w wypadkach samochodowych, zainteresowane jest całe społeczeństwo. Dlatego właśnie ustawodawca nakłada na niektóre osoby obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia, która ma zapewnić poszkodowanym ochronę ubezpieczeniową.

Ubezpieczenie dobrowolne to takie, którego źródłem powstania jest także umowa jednakże jej zawarcie zależy w tym przypadku wyłącznie od swobodnej woli ubezpieczającego. W sferze ubezpieczeń samochodowych do ubezpieczeń dobrowolnych należą m.in. ubezpieczenie pojazdu od skutków uszkodzenia, zniszczenia i kradzieży (AC), ubezpieczenia dodatkowego wyposażenia pojazdu od skutków kradzieży itp. [1]

—-

[1] A. Wąsiewicz  Ubezpieczenia komunikacyjne, str. 18

Ubezpieczenia pojazdów samochodowych i ich rodzaje

Postępujący nieustannie rozwój motoryzacji na świecie, w tym zwłaszcza w Polsce, łączy się niestety z równie gwałtownym wzrostem liczby wypadków samochodowych. W ich wyniku poszkodowanymi są nie tylko posiadacze pojazdów mechanicznych, ale również wiele innych osób, korzystających z dróg publicznych, np. przechodnie, rowerzyści i tak dalej. Już dzisiaj liczba wypadków drogowych notowanych w Polsce oraz osób rannych i ofiar śmiertelnych uzasadnia twierdzenie, iż problem ten staje się zagrożeniem dla zdrowia publicznego i zagadnieniem społecznym o bardzo ważnym znaczeniu.

Pomimo najszerzej i najlepiej stosowanej profilaktyki, wypadki drogowe zdarzać się będą, choć na pewno w mniejszej liczbie. Dlatego też usiłujemy łagodzić ich skutki m.in. przez wprowadzanie możliwie najdoskonalszych uregulowań prawnych. Do najistotniejszych unormowań prawnych mających duże znaczenie dla osiągnięcia bezpieczeństwa na drogach publicznych, a w szczególności zabezpieczenia ofiar wypadków drogowych, należą przede wszystkim:

  1. właściwie ukształtowane zasady odpowiedzialności cywilnej za wypadki samochodowe oraz
  2. skutecznie działające ubezpieczenia.

Do najważniejszych z ubezpieczeń należą niewątpliwie obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadaczy (kierowców) pojazdów mechanicznych, uregulowane rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9.12.1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, a także inne dobrowolne ubezpieczenia samochodowe.

Podstawowe czynniki ogólnych warunków ubezpieczeń

Zgodnie z ustawowymi wymogami ogólne warunki ubezpieczeń winny określać w szczególności:

  • przedmiot i zakres ubezpieczenia,
  • sposób zawierania umów ubezpieczenia,
  • zakres i czas trwania odpowiedzialności ubezpieczyciela,
  • prawa i obowiązki stron umowy,
  • sposób ustalania wysokości szkód,
  • sposób wypłaty odszkodowań lub świadczeń,
  • zastrzeżenie możliwości odstąpienia od umowy ubezpieczenia przez ubezpieczającego (w okresie 30 dni osób fizycznych i 7 dni dla osób prawnych od daty zawarcia umowy, jeżeli tylko umowa jest zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy),
  • maksymalny okres, w którym wypowiedzenie umowy nie jest możliwe (okres ten nie może być dłuższy niż 2 lata).[1]

Dowodem na przyjęcie oferty przez zakład ubezpieczeń jest wystawienie przez niego polisy ubezpieczeniowej. Umowa ubezpieczeniowa staje się zawarta w momencie, kiedy ubezpieczający otrzyma dokument ubezpieczenia (polisę, certyfikat) wystawiony przez zakład ubezpieczeń, chyba że umowa przewiduje inaczej. W przypadku kiedy dokument ubezpieczenia zawiera postanowienia niekorzystne, odbiegające od warunków oferty,  zakład ubezpieczeń zobowiązany jest, pod groźbą nieważności wprowadzonych zmian, do zwrócenia uwagi na ten fakt ubezpieczającemu na piśmie przy doręczeniu polisy ubezpieczeniowej oraz wyznaczyć mu co najmniej 7-dniowy termin na zgłoszenie sprzeciwu.[2]

Z uwagi na wagę ogólnych warunków ubezpieczenia, jako ważkiego instrumentu kształtującego wzajemne prawa i obowiązki stron stosunku ubezpieczenia, w każdym nawiązywanym stosunku ubezpieczeniowym winna następować bardzo dokładna indywidualizacja tych ogólnych warunków ubezpieczenia, które obok oświadczeń woli są kolejnym czynnikiem kształtującym sytuacje prawną stron. Odesłanie do ogólnych warunków ubezpieczenia, czy raczej ich przywołanie, winno być bardzo dokładne i wskazywać nie tylko ich pełną nazwę, ale i inne cechy je indywidualizujące (np. datę ich opracowania, pierwszy dzień, od którego zostały one zastosowane, ewentualnie terminy ich modyfikacji).[3]

Charakteryzując treść ogólnych warunków ubezpieczenia należy stwierdzić, że są one bardzo szczegółowe (stąd nie jest pozbawiony racji pogląd, że w odniesieniu do ubezpieczeń, a w szczególności do ogólnych warunków ubezpieczeń).

[1] J. Kufel, T. Sangowski Ubezpieczenia gospodarcze w praktyce str. 44

[2] J. Monkiewicza Podstawy ubezpieczeń tom II, str. 51

[3] J. Kufel, T. Sangowski Ubezpieczenia gospodarcze w praktyce, str. 44

Istota ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadacza pojazdu mechanicznego i porównanie z ubezpieczeniem autocasco (AC)

Dwa ubezpieczenia uznawane są za najważniejsze dla ochrony majątku posiadacza pojazdu mechanicznego. Są nimi: ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego (OC) i ubezpieczenie autocasco (AC). Oba te ubezpieczenia starają się łagodzić skutki zdarzeń najbardziej dotkliwych dla majątku posiadacza pojazdu i zarazem najczęściej występujących w związku z ruchem pojazdu mechanicznego. Należy przy tej okazji jeszcze raz podkreślić, że ubezpieczenie OC ma bardzo istotne i ważne znaczenie również dla osób poszkodowanych w wypadku samochodowym.

Istotą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC) posiadacza i kierowcy pojazdu mechanicznego polega na tym, że w razie wyrządzenia przez te podmioty szkody innym osobom, odszkodowanie, które zobowiązani są oni świadczyć na rzecz poszkodowanego, wypłaca za nich zakład ubezpieczeń.

Ubezpieczenie to zatem z jednej strony chroni majątek sprawcy szkody odpowiedzialnego cywilnie za jej powstanie, z drugiej natomiast gwarantuje poszkodowanemu, że zaspokoi swoje roszczenia.

Reasumując można stwierdzić, że obowiązkowe ubezpieczenie OC znajduje zastosowanie wówczas, gdy posiadacz lub kierowca wyrządzają szkodę innym osobom swoim pojazdem i – w myśl obowiązującego prawa – są za to cywilnie (majątkowo) odpowiedzialni.

Z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC  nie jest wypłacane odszkodowanie za:

  1. uszkodzenie pojazdu mechanicznego, stanowiące następstwo zawinionych przez kierowcę tego pojazdu zderzeń z innymi pojazdami,
  2. uszkodzenie pojazdu, wywołane innymi przyczynami niż kolizja z drugim pojazdem np. najechanie na jakąś przeszkodę, drzewo, słupek itp.,
  3. uszkodzenie pojazdu przez nieznanych sprawców itd.,
  4. szkody powstałe w skutek kradzieży całego lub części pojazdu.[1]

Powstałe w tego rodzaju przypadkach szkody są niekiedy bardzo ważne i dlatego uznano, że wprowadzenie w tym zakresie ubezpieczenia jest celowe. Zadaniem tego ubezpieczenia Jest właśnie ochrona posiadaczy pojazdów przed majątkowymi skutkami uszkodzeń, zniszczenie lub kradzieży całego lub części pojazdu, głównie we wskazanych wyżej okolicznościach. Ubezpieczenie AC jest dobrowolne i zawarcie umowy ubezpieczenia w tym zakresie zależy od woli i uznania posiadacza pojazdu mechanicznego.

——-

[1] A. Wąsiewicz Ubezpieczenia komunikacyjne str. 20

Ubezpieczenia gospodarcze

Ubezpieczenia oferowane na rynku nazywane są ubezpieczeniami gospodarczymi. Ubezpieczenie gospodarcze jest urządzeniem gospodarczym (usługą oferowaną na rynku), pozwalającym na rozłożenie ciężaru odszkodowania lub świadczenia wypłacanych jednostce, w przypadku wystąpienia zdarzenia, na wszystkich, którzy wpłacając składki przystąpią do wspólnoty ryzyka. Organizacją tych ubezpieczeń zajmują się na ogół liczne podmioty oferujące na rynku usługi ubezpieczeniowe. [1]

Ubezpieczenia gospodarcze stanowią przedmiot działalności zakładów ubezpieczeń działających na podstawie ustawy o działalności ubezpieczeniowej i wiążą się z zawarciem stosownej umowy ubezpieczenia. W obecnym stanie pojawia się pytanie, jak zakwalifikować działalność Powszechnych Towarzystw Emerytalnych. Należy jednak uznać, że działają one w systemie organizowanym przez państwo – składki są potrącane z wynagrodzenia, świadczenia ustalane w drodze umowy, a pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów. Taki system niewiele ma wspólnego z prawdziwym ubezpieczeniem i oceną ryzyka. Niektórzy do kategorii ubezpieczeń zaliczają ubezpieczenia publiczne i prywatne. Prywatne rozumiane są w tym przypadku jak gospodarcze, publiczne natomiast mają obejmować ubezpieczenia, których realizacja jest produktem woli państwa, które prowadzone są przez publiczną osobę prawną, państwową jednostkę bez osobowości prawnej lub prywatną osobę prawną z dominującym udziałem środków publicznych, mającą pełną gwarancję ubezpieczeniową państwa. Kryteria te mogą jednak budzić wątpliwości przy analizie ubezpieczeń obowiązkowych, gwarantowanych przez państwo, zwłaszcza że inni opierają podział ubezpieczeń na prywatne i publiczne jedynie na kryterium własności instytucji oferującej ubezpieczenia.

Wyróżnienie ubezpieczeń gospodarczych i społecznych należy oprzeć na kryterium organizacyjnym z uwagi na fakt, iż ryzyko będące przedmiotem zabezpieczenia społecznego w państwowym systemie (dożycie określonego wieku, niezdolność do pracy, utrata zdrowia) obejmowane jest także ochroną w systemie ubezpieczeń gospodarczych.

Ustawa o działalności ubezpieczeniowej wprowadziła w Polsce nowoczesny system ubezpieczeń oparty m. in. na rozdzielenie ubezpieczeń życiowych (life)i nieżyciowych (non life). Co istotne, połączone to było z jednoczesnym ograniczeniem działalności operacyjnej ubezpieczycieli albo do ubezpieczeń życiowych, albo nieżyciowych. Zróżnicowano bowiem zasady gospodarki finansowej ubezpieczycieli życiowych i nieżyciowych, co zgodne było tak z odmienną naturą i funkcją tych ubezpieczeń, jak i z tendencjami europejskiego rynku ubezpieczeń.

Ubezpieczenia życiowe obejmują ochroną życie, zdrowie i zdolność do pracy. Atrybuty te przynależne mogą być jedynie osobom fizycznym, stąd bardzo często używa się określenia ubezpieczenia osobowe. Kodeks cywilny w art. 829 wyróżnia w tej kategorii:

  • ubezpieczenia na życie – dotyczące śmierci osoby ubezpieczonej lub dożycia przez nią określonego wieku,
  • ubezpieczenia następstw nieszczęśliwego wypadku – dotyczące uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci w skutek nieszczęśliwego wypadku.

W podziale dokonanym w załączniku do ww. ustawy ubezpieczeniowej ubezpieczenia osobowe obejmują:

  • ubezpieczenia na życie,
  • ubezpieczenia posagowe, zaopatrzenia dzieci,
  • ubezpieczenia na życie z funduszem inwestycyjnym,
  • ubezpieczenia rentowe,
  • ubezpieczenia wypadkowe,
  • ubezpieczenia chorobowe.

Szczególna natura przedmiotu ubezpieczenia osobowego sprawia, że trudno oszacować jego wartość do celów ubezpieczenia, tym bardziej że wypadek ubezpieczeniowy nie zawsze ma charakter negatywny; może on powodować powstanie straty, ale także potrzeby finansowej. Stąd w ubezpieczeniach finansowych nie znajduje zastosowania kategoria wartości przedmiotu ubezpieczenia, a wielkość sumy ubezpieczenia jest umowna. Tym samym nie jest możliwe nadubezpieczenie, a ubezpieczenie wielokrotne ryzyka na ten sam okres jest nie tylko dopuszczalne, ale i korzystne. Ponieważ problem wyceny dotyczy także doznanej straty (potrzeby), świadczenie zakładu ubezpieczeń polega na zapłacie sumy pieniężnej lub renty w wysokości umówionej, a nie zależnej wprost od oceny wielkości uszczerbku. Nie dotyczy to jedynie świadczeń polegających na pokryciu przez ubezpieczyciela poczynionych wydatków (np. kosztów zakupu protez czy kosztów leczenia) – świadczenia te mają charakter odszkodowawczy (zapewniający przywrócenie majątku do stanu poprzedniego). Ubezpieczenia osobowe w przeważającej części są ubezpieczeniami długoterminowymi, co wymusza szczególną ochronę ubezpieczonego, zwłaszcza że niektóre z nich mają stanowić dla niego zabezpieczenie na okres zakończenia aktywności zawodowej. Stąd ubezpieczycielom życiowym stawiane są bardziej restrykcyjne warunki dotyczące gospodarki finansowej, np. polityki lokacyjnej czy sprawozdań finansowych.

W tym miejscu należy ustalić, że pojęcie ubezpieczeń życiowych w kontekście podziału organizacyjnego działalności ubezpieczycieli obejmuje ubezpieczenia powołane wcześniej na podstawie załącznika do ustawy ubezpieczeniowej, z tym ograniczeniem, że ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe mogą tu stanowić jedynie uzupełnienie pozostałych rodzajów ubezpieczeń. Oznacza to tym samym, że ryzyko obejmowane jest na ich podstawie ochroną na ten sam (długi zazwyczaj) okres co ubezpieczenie podstawowe.

[1] J. Monkiewicz, L. Gąsiorkiewicz, B. Hadyniak Zarządzanie finansami ubezpieczeń, POLTEXT Warszawa 1999, str.15

Ogólne warunki ubezpieczenia komunikacyjnego

Instytucja ogólnych warunków ubezpieczenia nie jest w naszym prawie ubezpieczeniowym jednolita. Należy bowiem wyróżnić z jednej strony te ogólne warunki ubezpieczenia, które są przepisami prawnymi (wydawane w formie rozporządzenia ministra finansów dla konkretnego typu ubezpieczenia z grupy ubezpieczeń obowiązkowych) oraz te, które nimi nie są (ogólne warunki ubezpieczeń dobrowolnych tworzone przez poszczególnych ubezpieczycieli). Stąd też rozważania merytoryczne dotyczące analizy ich charakteru prawnego muszą być prowadzone oddzielnie dla każdej ze wskazanych kategorii ogólnych warunków ubezpieczenia. Bez wpływu na prowadzone rozważania pozostaje natomiast okoliczność, iż w ramach ubezpieczeń dobrowolnych spotykamy się z instytucją standardowych ogólnych warunków ubezpieczenia i instytucją ogólnych warunków ubezpieczenia, co jest konsekwencja faktu, iż zasady wpływu każdych z wyróżnionych instancji na treść stosunku ubezpieczenia są identyczne.

Treść każdego stosunku umownego, a takim jest każdy stosunek ubezpieczeniowy, może być kształtowana aż sześcioma różnymi czynnikami:

  • złożonymi oświadczeniami woli
  • obowiązującymi przepisami prawnymi
  • ogólnymi warunkami umów, wzorami umów lub regulaminami, o których stanowi art. 385 § 1 k.c. (objętymi tak zwanymi konsensem normatywnym);
  • innymi ogólnymi warunkami umów, wzorami lub regulaminami, o których stanowi art. 385 § 2 k.c. (objętymi tak zwanym konsensem umownym);
  • zasadami współżycia społecznego; ustalonymi zwyczajami.[1]

Tak zaprezentowany pełen katalog czynników kształtujących treść stosunku umownego ma swoje normatywne osadzenie w art. 56 k.c.. W konkretnym przypadku, najczęściej, na treść stosunku umownego wpływają (kształtując jego treść) jedynie niektóre z nich. Dotyczy to w szczególności kształtowania treści konkretnych stosunków ubezpieczenia. Stosunki ubezpieczenia nawiązywane w grupie ubezpieczeń obowiązkowych kształtowane są przede wszystkim składanymi przez strony je nawiązujące oświadczeniami woli i przepisami prawnymi (przede wszystkim kodeksu cywilnego, ustawy o działalności ubezpieczeniowej i właściwego rozporządzenia ministra finansów). Natomiast stosunki ubezpieczenia nawiązywane w grupach ubezpieczeń dobrowolnych kształtowane są przede wszystkim składanymi przez strony je nawiązujące oświadczeniami woli, przepisami prawnymi (przede wszystkim kodeksu cywilnego i ustawy o działalności ubezpieczeniowej) oraz ogólnymi warunkami ubezpieczeń wydanymi przez danego ubezpieczyciela ( w ramach normy kompetencyjnej zawartej

w art. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej).

Minister finansów wydał następujące rozporządzenia (według stanu aktualnie obowiązującego):(1) z dnia 9 grudnia 1992 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów (Dz. U. Nr 96, poz. 475 ze zmianami: Dz. U. Nr 129 z 1993 r., poz. 603 oraz Nr 94 z 1994 r., poz. 455), (2) z dnia 30 grudnia 1993 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (Dz. U. Nr 134, poz. 653 ze zmianą: Dz. U. Nr 94 z 1994 r., poz. 456), (3) z dnia 25 grudnia 1990 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia obowiązkowego budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych (Dz. U. Nr 92, poz. 456 ze zmianami: Dz. U. Nr 85 z 1991 r., poz. 389 oraz Nr 94 z 1994 r., poz. 454). Wchodziły one w życie zgodnie z obowiązującymi w dacie ich wydania zasadami oraz modyfikacjami wprowadzonymi przepisami końcowymi konkretnego rozporządzenia.

Obowiązkowe ogólne warunki ubezpieczeń już tradycyjnie ukazują się w miesiącu grudniu, a wchodzą w życie z pierwszym dniem nowego roku kalendarzowego, bez vacatio legis lub ze skróconym – w stosunku do zasady ogólnej – okresem vacatio legis. Tego rodzaju praktyka powinna ulec zmianie. Legislator powinien przede wszystkim zadbać o to, by akty normatywne regulujące istotne kwestie regulowane obowiązkowymi ubezpieczeniami miały co najmniej ogólne obowiązujące 14 dniowe vacatio legis.

Charakter prawny ogólnych warunków ubezpieczeń, które nie są wydawane w formie przepisów prawnych (w dalszej części określane one będą mianem „ogólnych warunków ubezpieczenia”, bez dodatkowego każdorazowego wskazania, że nie są one przepisami prawnymi), a tym samym nie są obowiązkowe, nie jest oceniany jednolicie. W tej mierze można dostrzec dwa zasadnicze stanowiska. Według jednego z nich, ogólne warunki ubezpieczenia nie są częścią umowy ubezpieczenia, a czynnikiem w stosunku do umowy „zewnętrznym”, kształtująca sytuacje prawną (katalog praw i obowiązków) uczestników nawiązywanego stosunku umownego niejako „z zewnątrz” poprzez tak zwany konsens normatywny. Według innego stanowiska ogólne warunki ubezpieczenia są integralną częścią umowy, a więc mieszczą się w zakresie lex contractus.

Aktualnie dominuje teoria regulaminowa uznająca ogólne warunki umów (w tym ogólne warunki ubezpieczeń) za akt prawny zewnętrzny względem umowy (który kształtuje prawa i obowiązki stron stosunku ubezpieczeniowego przez sam fakt właściwego ich wydania i właściwej o nich komunikacji. W świetle aktualnej regulacji kodeksu cywilnego jedynie tę teorię należy uznać za mającą ustawowe oparcie.

Ogólne warunki ubezpieczenia są zbiorem postanowień (klauzul) oferowanych ubezpieczycielom przez zakład ubezpieczeń do wykorzystania przy kształtowaniu treści stosunku ubezpieczeniowego. Z uwagi na masowość, która charakteryzuje umowy ubezpieczenia, treść poszczególnych klauzul, a można stwierdzić nawet szerzej – klauzule ogólnych warunków ubezpieczenia w całym swym zbiorze – sposób konstruktywny kształtują treść nawiązywanego stosunku ubezpieczeniowego. Strony mogą od nich odstępować i określać wzajemne prawa i obowiązki odmienne, bowiem podstawowym czynnikiem kształtującym stosunek ubezpieczenia jest umowa (zgodne oświadczenie woli), a czynniki pozostałe nie mogą względem oświadczeń woli pełnić funkcji korygującej (z wyjątkiem tych, które mają charakter bezwzględnie obowiązujący). Wynika to z zasady wolności umów. Efektem takiego stanu rzeczy jest słabnąca – przy umowie ubezpieczenia dobrowolnego – adhezyjność umowy, czyli dojście do skutku tej umowy przez przystąpienie do warunków przedstawionych przez jedną ze stron.

[1] J. Kufel, T. Sangowski Ubezpieczenia gospodarcze w praktyce Wyd. Akademii Ekonomicznej w Poznaniu, Poznań 1995, str. 41