Funkcje i zadania instytucji ubezpieczeniowych

Rynek ubezpieczeniowy – oprócz konsumentów ochrony ubezpieczeniowej, zakładów ubezpieczeń oraz instytucji tzw. pomocniczych (w fazie dystrybucji ubezpieczeń – pośrednicy ubezpieczeniowi, a w fazie świadczenia usługi – także inni usługodawcy) – tworzą również instytucje tzw. infrastruktury rynku ubezpieczeniowego. Zalicza się do nich w szczególności nadzór ubezpieczeniowy, instytucje wspomagające konsumentów bądź uzupełniające działalność zakładów ubezpieczeń[1], tj. Rzecznika Ubezpieczonych, Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz Polską Izbę Ubezpieczeń.

Nadzór ubezpieczeniowy, będący formą interwencjonizmu państwa w gospodarkę rynkową, jest, co do zasady, konieczny i uzasadniony ze względu na wagę oraz charakter działalności ubezpieczeniowej dla gospodarki i społeczeństwa[2]. Niezbędność nadzoru wynika przede wszystkim z potrzeby ochrony interesów konsumentów[3] oraz ochrony rynku ubezpieczeniowego[4].

Instytucja Rzecznika Ubezpieczonych jest odpowiednikiem ombudsmana w sprawach ubezpieczeń i podkreśla wagę problematyki ochrony interesów konsumentów w tej dziedzinie[5].

Należy podkreślić, że na jakość funkcjonowania rynku oddziałują również inne firmy, które mogą świadczyć usługi zakładom ubezpieczeń lub ubezpieczonym (uprawnionym) czy poszkodowanym, np. świadczące usługi outsourcingu, usługi w zakresie doradztwa, kształcenia zawodowego oraz inne instytucje, organizacje i stowarzyszenia ubezpieczeniowe.

[1]              Por. T. Sangowski (red.), „Ubezpieczenia w gospodarce rynkowej”, wyd. 2, Poltext, Warszawa 2001, s. 181.

[2]              Por. także T. Sangowski (red.), „Ubezpieczenia gospodarcze”, ed. cit., ss. 341-342.

[3]              Por. E. Kowalewski, T. Sangowski, „Prawo ubezpieczeń gospodarczych”, LexisNexis, Warszawa 2004, s. 207, gdzie prezentowane są zastrzeżenia do tego typu zadań nadzoru.

[4]              Por. artykuł J. Monkiewicza w niniejszym zeszycie „Forum”.

[5]              Instytucję te powołano nowelizacją z dnia 8.06.1995 r. ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. 1995, Nr 96, poz. 478; tekst jednolity ustawy o działalności ubezpieczeniowej z 28.07.1990 r. w Dz. U. 1995, Nr 11, poz. 62). Sposób powoływania i zasady funkcjonowania Rzecznika Ubezpieczonych określiło rozporządzenie MF z dnia 8.12.1995 r. w sprawie szczegółowych zasad działania i trybu powoływania Rzecznika Ubezpieczonych (Dz. U. 1995, Nr 149, poz. 727). W roku 2003 w ramach tzw. pakietu ustaw ubezpieczeniowych podniesiono wagę instytucji Rzecznika Ubezpieczonych oraz m.in. rozszerzono zakres jego zadań; por. ustawa z 22.05.2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz o Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz. U. 2003, Nr 124, poz.1153); Por. T. Szumlicz, op. cit.